U jeziku se kriju brojne neobične i zanimljive pojave koje često ne primećujemo u svakodnevnoj komunikaciji. Mnoge reči, pravila i jezičke pojave kriju priče koje nas mogu iznenaditi i podstaći da na maternji jezik pogledamo iz drugačijeg ugla. Jezičke zanimljivosti pokazuju da je jezik mnogo više od sredstva sporazumevanja – on je važan deo kulture, istorije i načina na koji razumemo svet oko sebe. Zato je zanimljivo otkrivati neobične činjenice o rečima, imenima i pravilima koja svakodnevno upotrebljavamo, a o kojima retko razmišljamo. U nastavku možete pročitati deset jezičkih zanimljivosti koje možda niste znali.
Foto: Startuj.infostud.com (Shutterstock)
- Biblija je najprevođenija knjiga na svetu.
Biblija je najprevođenija i najprodavanija knjiga na svetu. Prevedena je na više jezika nego bilo koje drugo delo u istoriji, a njeni delovi ili celokupan tekst dostupni su na nekoliko hiljada jezika širom sveta. Zahvaljujući tome, smatra se jednim od najrasprostranjenijih i najdostupnijih književnih dela. Osim što ima veliki verski značaj, Biblija je kroz svoje prevode značajno uticala na razvoj brojnih jezika i pisama.
- Hazarski rečnik je srpski roman koji je preveden na najviše stranih jezika.
Roman Milorada Pavića stekao je svetsku popularnost zahvaljujući neobičnoj strukturi i načinu čitanja. Često se navodi kao jedno od najpoznatijih dela savremene srpske književnosti u svetu.
- Onomatopeje nisu iste u svim jezicima.
Iako predstavljaju oponašanje zvukova iz prirode ili okruženja, ljudi u različitim jezicima iste zvuke doživljavaju i zapisuju drugačije. Tako pas u srpskom jeziku laje „av-av”, u engleskom „woof-woof” ili „bow-wow”, u nemačkom „wau-wau”, u francuskom „ouaf-ouaf”, a u japanskom „wan-wan”.
- Ne postoji nijedno srpsko žensko ime koje se ne završava na -a.
Ženska imena srpskog porekla završavaju se na -a. Imena koja odstupaju od tog obrasca, poput Ines, Iris ili Doris, uglavnom su stranog porekla. Zbog toga se završetak na -a smatra jednom od karakterističnih osobina ženskih imena u srpskom jeziku.
- Ne postoji nijedno srpsko ime koje počinje slovom DŽ.
U srpskom jeziku ne postoji nijedno ime domaćeg porekla koje počinje slovom DŽ. Imena koja počinju slovom DŽ preuzeta su iz drugih jezika.
- Jedina imenica srednjeg roda koja se u jednini završava na -a je doba.
Imenice srednjeg roda u srpskom jeziku po pravilu se u jednini završavaju na -o ili -e. Zbog toga je reč „doba” zanimljiv gramatički izuzetak, jer je srednjeg roda, a završava se na -a.
- Nalik je jedini pridev srpskog porekla koji je nepromenljiv.
Za razliku od većine prideva u srpskom jeziku, koji menjaju oblik po rodu, broju i padežu, pridev „nalik” ostaje nepromenjen u svim oblicima. Upravo zbog te osobine smatra se jedinim nepromenljivim pridevom srpskog porekla.
- Reči i rečenice koje glase isto i kad se čitaju obrnuto, zdesna nalevo, nazivaju se palindromi (oko, kapak, melem itd.).
Palindromi mogu biti pojedinačne reči, ali i čitave rečenice (npr. „Ana voli Milovana.”). Oni predstavljaju zanimljivu igru reči i često se koriste u književnosti, zagonetkama i zabavi.
- Vampir kao međunarodno prihvaćena reč
Reč „vampir” je jedina reč srpskog porekla koja je postala opšteprihvaćena u mnogim svetskim jezicima, uključujući engleski (vampire), nemački (Vampir), francuski (vampire) itd.
- Spunerizmi
Spunerizam je namerna ili slučajna zamena glasova ili slogova u dve uzastopne reči ili fraze, koja često dovodi do šaljivog ili neobičnog izraza. Ova pojava je dobila naziv po Vilijamu Arčibaldu Spuneru, profesoru Oksfordskog univerziteta. Primeri spunerizama su: fileći pile, šapom i kakom, bo i gos, soko okolovo, u tom čuču grmi zec.
Jezičke zanimljivosti nas podsećaju na to da jezik nije samo sredstvo sporazumevanja već i neiscrpan izvor neobičnih pravila, izuzetaka i nesvakidašnjih jezičkih pojava. Mnoge činjenice koje deluju sitno ili nevažno zapravo otkrivaju koliko su jezik, kultura i istorija međusobno povezani. Upravo zbog toga proučavanje jezika može biti podjednako zanimljivo koliko i korisno. Što više obraćamo pažnju na reči koje svakodnevno koristimo, sve više otkrivamo koliko je jezik bogat, raznolik i pun iznenađenja.
